Warning: "continue" targeting switch is equivalent to "break". Did you mean to use "continue 2"? in /home/logarwolin/ftp/logarwolin/wielcy_matematycy/plugins/system/helix3/core/classes/menu.php on line 89

Władysław Orlicz

Władysław Roman Orlicz

 

 

Urodzony: 24 maja 1903 roku w Okocimiu

Zmarł: 9 sierpnia 1990 w Poznaniu

Specjalizacja: Analiza funkcjonalna

 

      Władysław Roman Orlicz urodził się 24 maja 1903 roku w Okocimiu. Rodzice, Franciszek i Maria Orliczowie, mieli jeszcze pięciu synów: Kazimierza, Tadeusza, Władysława, Zbigniewa i Michała. Tadeusz, Władysław i Michał byli profesorami, natomiast Kazimierz i Zbigniew zginęli w czasie wojen światowych. W pierwszych dwudziestu latach minionego wieku rodzina Orliczów dość często zmieniała miejsca pobytu. Wiązało się to z koniecznością zmiany szkół, ale fakt ten nie wpływał na postępy w nauce Władysława, którą pobierał w Tarnowie, morawskim Znaimiu, wreszcie we Lwowie. Uczył się doskonale, a wstępny okres edukacji zakończył 10 czerwca 1920 roku otrzymując we Lwowie maturę z odznaczeniem. W roku 1920 Orlicz zgłosił się ochotniczo do Armii Polskiej, aby czynnie uczestniczyć w wojnie z Rosją sowiecką. Szczęśliwie uniknął niebezpieczeństw ,,ogniowej próby", gdyż zmagania wojenne zakończyły się przed skierowaniem jednostki do działań bojowych. Wkrótce podjął studia na sławnej Politechnice Lwowskiej. Nie były one jednak dla niego dostatecznie fascynujące i już po roku podjął decyzję o zmianie uczelni. Zapisał się na Wydział Filozoficzny (który niebawem został przekształcony w Wydział Matematyczno-Przyrodniczy) Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie, kontynuując zgłębianie tajników matematyki. Po ukończeniu kierunku matematyczno-przyrodniczego powrócił do pierwszej szkoły, w której wcześniej mu się nie powiodło by uzupełnić swoją wiedzę. Lwów stał się miastem, które wywarło szczególne znaczenie w postępach Orlicza. Tam również podjął pierwszą pracę.

      Orlicz rozpoczął pracę już w roku 1923 jako demonstrator przy Katedrze Matematyki Wydziału Filozoficznego Uniwersytetu Lwowskiego (do którego wrócił ukończywszy naukę na Uniwersytecie Jana Kazimierza). Uczyli go w tym czasie (1921-1926) mistrzowie tej rangi co Stefan Banach, Hugo Steinhaus, Antoni Łomnicki, Stanisław Ruziewicz, Eustachy Żyliński, Stanisław Loria czy Kazimierz Ajdukiewicz, prowadzący wykłady z zakresu logiki i metodologii nauk. W latach 1926-1928 ponownie studiował na Politechnice Lwowskiej na Wydziale Ogólnym i Oddziale Matematycznym. Tutaj z kolei uczyli go: Stefan Kaczmarz, Antoni Łomnicki, Władysław Nikliborc i Włodzimierz Stożek.

       Studia uniwersyteckie zakończył w roku akademickim 1925/26. Przygotowanie rozprawy doktorskiej "Z teorii szeregów ortogonalnych" nie zajęło Władysławowi Orliczowi zbyt wiele czasu. Obronił ją 30 lipca 1928 roku i już od 1 sierpnia 1925 roku został młodszym asystentem przy I Katedrze Matematyki Uniwersytetu Jana Kazimierza. W tym właśnie okresie napisał swoją pierwszą pracę na temat teorii sumowalności i opublikował ją w 1926 roku. W latach dwudziestych Profesor Orlicz poddał się dość skomplikowanej procedurze zdobywania uprawnień do nauczania w szkolnictwie średnim matematyki i fizyki, jakich nie posiadał mimo pracy w szkole wyższej. W roku szkolnym 1930/31 uczył w Korpusie Kadetów nr 1 we Lwowie. Koniec roku 1929 i część 1930 Orlicz spędził w cenionym niemieckim ośrodku naukowym jakim była i jest Getynga, dokąd udał się na studia mechaniki teoretycznej. Wyjechał dzięki stypendium uzyskanym w Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. Ten krótki okres miał wywrzeć bardzo znaczący wpływ na dalszy przebieg pracy Profesora. Nawiązał tu kontakty, które trwały i owocowały przez lata. W Getyndze rozpoczął także, początkowo we współpracy z lwowskim kolegą Wilhelmem Z. Birnbaumem, a później samodzielnie, badanie przestrzeni funkcyjnych , nazwanych po latach przestrzeniami Orlicza.

      22 czerwca 1934 roku Orlicz uzyskał habilitację, przedstawiając Radzie Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego Uniwersytetu Jana Kazimierza rozprawę Z badań nad układami ortogonalnemi. Recenzentami byli S. Banach, H. Steinhaus i E. Żyliński, a wykład habilitacyjny miał tytuł O pojęciu granicy i problemach sumowalności. 1 października 1935 roku awansował Orlicz na stanowisko adiunkta na Politechnice i równocześnie otrzymał veniam legendina Uniwersytecie, co oznaczało prawo wykładania. 14 września 1937 roku W. Orlicz został profesorem nadzwyczajnym matematyki na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym Uniwersytetu Poznańskiego, obejmując stanowisko po zmarłym Kazimierzu Abramowiczu. Nominację W. Orlicza na stanowisko profesora podpisał prezydent Ignacy Mościcki.

      Wybuch drugiej wojny światowej zastał Profesora Orlicza we Lwowie. Podczas okupacji niemieckiej pracował oficjalnie jako nauczyciel w Szkole Handlowej i Publicznej Rzemieślniczej Szkole Zawodowej aż do 1 lutego 1943 r., po czym objął stanowisko asystenta w Państwowych Kursach Lasowych aż do 30 czerwca 1944 r. Nieoficjalnie prowadził też tajne nauczanie gimnazjalne i akademickie. 21 lipca 1948 roku Orlicz otrzymał tytuł na profesora zwyczajnego. W tym też czasie dodatkowo pracował w Państwowym Instytucie Matematycznym w Warszawie, włączonym wkrótce w strukturę Polskiej Akademii Nauk, jako Instytut Matematyczny. Jego związki z Instytutem Matematycznym PAN trwały do końca życia. Był tam przez pewien czas kierownikiem Zakładu Analizy Funkcjonalnej, długoletnim członkiem Rady Naukowej Instytutu i zastępcą jej przewodniczącego.Od 1961 roku do czasu przejścia na emeryturę tzn. do wiosny 1970 roku, kierował I Katedrą Matematyki na Wydziale Matematyki, Fizyki i Chemii Uniwersytetu Adama Mickiewicza. Matematyka oczarowała Orlicza we wczesnej młodości i nie zdjęła z niego swego czaru aż do ostatniej chwili życia. Orlicz zakończył je wieczorem 9 sierpnia 1990 roku, pracując nad korektą pracy przyjętej do druku w Mathematica Japonica.

 

Bibliografia:

http://leksykon.ptm.mimuw.edu.pl/biogramy/orlicz/orlicz.php